بی کفنان

برآورد خسارات مادی ایران در جنگ هشت ساله چه میزان است ؟

در طول جنگ ایران و عراق ، در نتیجه حملات هوایی ، زمینی و دریایی ارتش عراق به شهرها و مراکز نظامی ، اقتصادی و خدماتی ایران ، کشورمان متحمل خسارات فراوان مادی – علاوه بر خسارات غیر مادی – شد . طوری که بسیاری از شهرهای اشغالی ایران از جمله خرمشهر ، نفت شهر ؛ مهران ، موسیان ، بستان ، قصر شیرین ، سوسنگرد ، دهلران ، نوسود و هویزه به کلی تخریب و یا غیر قابل سکونت شدند . همچنین بسیاری از شهرهای ایران که به منطقه جنگی نزدیک بودند از جمله آبان ، دزفول ، اندیمشک ، شوش ، پاوه ، ایلام ، سردشت ، پیرانشهر ، مریوان ، مهاباد و بانه بالای 20 در صد تخریب شدند .

دیگر شهرهای بزرگ و کوچک ایران از جمله تهران ف اصفهان ، اهواز ، شیراز ، کرمانشاه و غیره نیز که جزء مناطق جنگی و اشغالی نبودند ، هدف حمله هواپیماها و موشک های عراقی قرار گرفتند و متحمل خسارت های فراوانی شدند . به عنوان مثال از نیمه دوم سال 63 تا آخر تیر 64 عراق 654 بار به شهرهای مسکونی ایران حمله هوایی یا موشکی کرد که وحشیانه ترین آنها حمله هوایی 13 خرداد 64 به تهران بود . حملات هوایی و موشکی به شهرهای ایران هزاران شهید و مجروح برجای گذاشت و خسارات مادی فراوانی از جمله تخریب منازل مسکونی ، تاسیسات شهری و ساختمان های اداری را نیز به همراه داشت . در اوایل سال 67 نیز ارتش عراق تنها در طول شش هفته تا دهم خرداد 160 موشک به تهران و دیگر شهرها شلیک کرد که شهیدان و خسارات بسیاری نتیجه این موشک باران ها بود .

علاوه بر تخریب بناهای مسکونی ، بسیاری از تاسیسات صنعتی و مراکز اقتصادی و خدماتی ایران از جمله پالایشگاه ها ، کارخانجات و فرودگاه ها هدف حمله ارتش عراق قرار گرفت و خسارات زیادی به آنها وارد آمد طوری که بعضی از آنها از جمله پالایشگاه ابادان به کلی تخریب و تعطیل شدند . همچنین بسیاری از احشام ، باغ ها ، نخلستان ها و مزارع اشغالی در طول جنگ از بین رفتند .

به طور کلی تخریب در 1200 کیلومتر مرز مشترک با عراق و تا عمق 80 کیلومتری در خاک ایران صورت گرفت و 87 شهر ( 69 شهر جنگ زده و 18 شهر بمباران و موشک باران شده ) و 2676 روستا در 16 استان کشور اسیب کلی دیدند و ضایعات سنگینی وارد شد . حجم خسارت های مستقیم و غیر مستقیم ناشی از جنگ تحمیلی در برآوردهای اولیه سازمان برنامه و بودجه بالغ بر 65.353.750 میلیون ریال معادل یک هزار میلیارد دلار(به قیمت رسمی در آن روز 75 ریال) اعلام شد و شگفتی جهانیان را برانگیخت ؛ دامنه ویرانی ها چنان وسیع بود که هیئت اعزامی سازمان ملل در سال 69 (1990) با مشاهده میزان خرابی ها از آن به عنوان یک تراژدی غیر قابل تصور یاد کرد و میزان خسارت های مستقیم وارده بجز تاسیسات نظامی و دفاعی را بیش از 97.2 میلیارد دلار به سازمان ملل گزارش کرد .

طبق گزارش که سازمان برنامه و بودجه در سال 75 منتشر کرد ، مجموع خسارتهای مادی مستقیم و غیر مستقیم جنگ تحمیلی وارده بر بخش های مختلف چنین است .

از نشر توزیع استانی نیز استان خوزستان با 34.27 در صد سهم ، بیشترین خسارات ناشی از جنگ را متحمل شده است .

مقایسه 1000 میلیارد دلار برآورد مجموع خسارات مادی جنگ تحمیلی با کل در آمد صادرات نفت ایران طی 12 ساله 57 تا 68 که حدود 145 میلیارد دلار بوده است ، میزان و گستردگی خسارات را روشن تر میکند .